Εδώ και χρόνια, συγκεκριμένα από το τέλος του 2006, υπάρχει μια Οδηγία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα) η 2006/123 ΕΚ "σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά", την οποία η Ελλάδα έπρεπε να έχει ενσωματώσει στο εθνικό της δίκαιο μέχρι το τέλος του 2009. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα διέθετε 3 χρόνια για να "σκεφτεί" το τρόπο με τον οποίο η Οδηγία θα ισχύσει-εφαρμοστεί, ώστε να επιτευχθεί ο σκοπός της.
Σκοπός της συγκεκριμένης Οδηγίας σύμφωνα με το προοίμιό της, είναι: η εξάλειψη εμποδίων στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών χάριν της εσωτερικής αγοράς, ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα. Εμπόδια και περιορισμοί που υπάρχουν στην εσωτερική αγορά και περιορίζουν τη διασυνοριακή κυκλοφορία των υπηρεσιών πρέπει να αρθούν, διότι όχι μόνο δεν προάγουν την ανταγωνιστικότητα των παρόχων των υπηρεσιών αλλά και διότι εμποδίζουν τους καταναλωτές να έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερη ποικιλία υπηρεσιών σε ανταγωνιστικές τιμές. Συνεπώς, θα πρέπει να εξαλειφθούν τα εμπόδια που παρακωλύουν την ελευθερία εγκατάστασης των παρόχων υπηρεσιών και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών, δηλαδή να αρθούν οι υπερβολές στις διαδικασίες και τις διατυπώσεις χορήγησης αδειών που εντέλει αποτρέπουν την ελευθερία εγκατάστασης.
Περιορισμοί μπορούν να διατηρηθούν εφόσον δεν εισάγουν διακρίσεις (σε σχέση με την ιθαγένεια, την έδρα) ή δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος (αναγκαιότητα) και εφόσον είναι κατάλληλοι για την επιτευξη του επιδιωκόμενου στόχου και δεν υπερβαίνουν το όριο που είναι απαραίτητο για την επίτευξή του (αναλογικότητα).
Μεταξύ των υπηρεσιών που επηρεάζονται είναι και οι υπηρεσίες νομικών συμβούλων. Πώς αυτές επηρεάζονται και γιατί η πλήρης εφαρμογή της Οδηγίας θα θέσει τέλος στη Δικηγορία όπως την ξέρουμε; Τα βασικά στοιχεία (εμπόδια ή περιοριασμοί) που θα πρέπει να καταργηθούν είναι τα εξής:
1). Κατάργηση των υποχρεωτικών ελάχιστων τιμών (αμοιβών).
Δηλαδή η αμοιβή θα διαμορφώνεται όπως θέλει ο Δικηγόρος. Μόνο που αυτό ήδη ισχύει σε αρκετές περιπτώσεις. Πότε δεν ισχύει; Όταν ο Δικηγόρος θα θελήσει να αμειφθεί πολύ λιγότερο από το επιτρεπόμενο, δηλαδή δεν μπορεί να αναλάβει μια υπόθεση π.χ. με 20 ευρώ. Το θέμα είναι ότι οι προβλεπόμενες σήμερα ελάχιστες αμοιβές είναι όντως ελάχιστες, σε σημείο που να μην αντιστοιχούν στη σκληρή δουλειά, αρκετών πολλές φορές ημερών, στις ώρες που ο εντολέας απασχόλησε το Δικηγόρο ή στα έξοδα που έπρεπε να γίνουν για την αντιμετώπιση της υπόθεσης! Συνεπώς, προσωπικά, δεν βλέπω το πώς οι ελάχιστες αυτές υποχρεωτικές τιμές εμποδίζουν την ελεύθερη εγκατάσταση των Δικηγόρων (παρόχων) ή την παροχή υπηρεσιών. Φυσικά η άποψή μου αυτή θα διαφοροποιούνταν αν μιλούσαμε περί ανώτατων υποχρεωτικών αμοιβών...
2). Κατάργηση της απαγόρευσης δημιουργίας περισσότερων από μίας εγκατάστασης.
Αυτό σημαίνει ότι ο Δικηγόρος θα μπορεί να διατηρεί περισσότερα γραφεία σε διάφορες πόλεις. Νομίζω ότι η πρόκληση θα ήταν ο Δικηγόρος ατομικά και μόνος του να διατηρεί τις διάφορες εγκαταστάσεις (γραφεία) κάτι όμως που δεν είναι δυνατό χωρίς την ύπαρξη συνεργατών ή συνεταίρων ή υπαλλήλων. Συνεπώς η ρύθμιση αυτή δεν επηρεάζει και τόσο την υπάρχουσα κατάσταση στο μέτρο που οι δικηγορικές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα διατήρησης υποκαταστήματος σε άλλη πόλη (με την προϋπόθεση να υπάρχει σε αυτό συνεταίρος) και φυσικά στο μέτρο που υπάρχουν Δικηγόροι οι οποίοι συνεργάζονται με Δικηγόρους άλλων πόλεων (για διάφορες εργασίες έναντι αμοιβής ή μη) χωρίς το επιπλέον κόστος διατήρησης ενός ακόμα γραφείου.
3). Κατάργηση του περιορισμού ο πάροχος των υπηρεσιών (Δικηγόρος) να έχει συγκεκριμένη νομική μορφή.
Σήμερα αν οι Δικηγόροι θέλουν να δημιουργήσουν μια εταιρεία αυτή θα πρέπει να έχει συγκεκριμένη νομική μορφή (δικηγορικές εταιρείες π.δ. 81/2005) χαρακτηριστικό της οποίας είναι ο μη κεφαλαιουχικός της χαρακτήρας και το γεγονός ότι σε αυτή θα συμμετέχουν μόνο δικηγόροι. Η μορφή ΑΕ ή ΕΠΕ για δικηγορική εταιρεία σίγουρα είναι προβληματική, καθώς τέτοιες (μεγάλες) εταιρείες μπορούν εύκολα να δημιουργήσουν αθέμιτο ανταγωνισμό ενώ είναι δυνατό να επηρεάσουν την ανεξαρτησία του Δικηγόρου, αφού σκοπός της κεφαλαιουχικής εταιρείας είναι το κέρδος.
4). Κατάργηση γεωγραφικών ορίων και περιορισμών στην άσκηση της δικηγορίας.
Αυτό σημαίνει ότι ο Δικηγόρος θα μπορεί να εργαστεί σε όλη την επικράτεια χωρίς να είναι υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει άλλο Δικηγόρο για να "νομιμοποιηθεί" και φυσικά χωρίς να επιβαρύνεται ο εντολέας με επιπλέον έξοδα δεύτερου Δικηγόρου. Σωστό. Η πρακτική αυτή ήδη συμβαίνει στις ποινικές υποθέσεις. Το γεγονός πάντως της υποχρέωσης της νομιμοποίησης σήμερα δεν εμποδίζει "περιπλανώμενους" δικηγόρους να αναλαμβάνουν υποθέσεις με μεγάλο οικονομικό αντικείμενο (βλ. απαλλοτριώσεις) σε άλλες πόλεις χρησιμοποιώντας για νομιμοποίηση δικηγόρους με αμοιβή την ελάχιστη κατώτατη, με αποτέλεσμα να υπάρχει εκμετάλλευση των δικηγόρων οι οποίοι νομιμοποιούν! Εξάλλου, ακόμα κι αν καταργηθεί αυτή η υποχρέωση, ποιος Δικηγόρος θα αναλάβει εξ ολοκλήρου υπόθεση σε άλλη πόλη χωρίς να ζητήσει τη συνδρομή ντόπιου δικηγόρου; Θα πρέπει ο ίδιος να μεταβεί στην άλλη πόλη για κατάθεση αγωγής, εγγραφή (τυχόν) στο υποθ/κείο, λήψη αντιγράφων, μετάβαση για αναβολή ή παράσταση, μετάβαση για τυχόν έρευνα σε υποθ/κείο, μετάβαση για λήψη αντιγράφων κτλ κτλ κτλ. Αλλά θα πρέπει και η αμοιβή να είναι ανάλογη, δηλαδή: έξοδα αυτοκινήτου για μετάβαση, έξοδα τυχόν διαμονής; Ουσιαστικά ο Δικηγόρος θέτει τον εαυτό του στην υπηρεσία του εντολέα του μία και πλέον εργάσιμη ημέρα... Τώρα το αν η "απελευθέρωση" αυτή θα οδηγήσει τους χιλιάδες δικηγόρους Αθηνών να κατακλύσουν την επικράτεια μένει να το δούμε, ...αρκεί οι Δικηγόροι των επαρχιακών συλλόγων να μη δεχτούν το ρόλο του υπαλλήλου!
Θεωρώ ότι οι αλλαγές αυτές εν τέλει δεν θα επηρεάσουν το επάγγελμά μας όσο νομίζουμε και φυσικά η κατάργηση αυτών των "εμποδίων" (που ουσιαστικά δεν θεωρώ ότι είναι τόσο σημαντικά ώστε να αναιρούν τη δυνατότητα της ελεύθερης παροχής δικηγορικών υπηρεσιών) δεν θα διευκολύνει περισσότερο την άσκηση της Δικηγορίας. Αυτό οφείλεται στη φύση του επαγγέλματος του δικηγόρου ο οποίος για την ώρα (κάποια στιγμή θα γίνουμε κι εμείς boston legal δεν το γλιτώνουμε!) πρέπει να έχει προσωπική επαφή με τον εντολέα του (χτίσιμο εμπιστοσύνης)...
Ας εφαρμοστεί λοιπόν η Οδηγία όπως πρέπει, ας τηρήσουν οι Δικηγόροι τους Κώδικες Δεοντολογίας (τον Ελληνικό και της CCBE) και είμαι σίγουρη ότι δεν θα υπάρξουν στρεβλώσεις και έκτροπα... Πάνω απ' όλα εναπόκειται σε εμάς τους ίδιους η καλή πρακτική.